Đặc điểm sinh lý
– Biến đổi hình thể: Sự tích tụ mỡ quá mức ở vùng bụng, đùi, ngực và cằm khiến trẻ trông đồ sộ hơn bạn bè cùng lứa. Trẻ thường có biểu hiện rạn da hoặc xạm da ở các vùng nếp gấp (vùng cổ, nách).
– Rối loạn chức năng vận động: Trọng lượng dư thừa tạo áp lực lên hệ xương khớp còn non nớt, khiến trẻ dễ bị đau chân, mỏi lưng. Trẻ thường vận động chậm chạp, vụng về, nhanh mất sức và khó thực hiện các động tác khéo léo.
– Hệ hô hấp và giấc ngủ: Trẻ béo phì thường thở nông, nhanh khi vận động. Khi ngủ, trẻ dễ bị ngáy hoặc có hội chứng ngưng thở khi ngủ, dẫn đến chất lượng giấc ngủ kém, gây buồn ngủ vào ban ngày.
– Sự thèm ăn bất thường: Cơ chế điều hòa năng lượng bị rối loạn khiến trẻ luôn có cảm giác đói, đặc biệt là thèm các loại thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo, tạo thành một vòng lặp tăng cân khó kiểm soát.
Đặc điểm tâm lý
Giai đoạn 5-6 tuổi là lúc trẻ bắt đầu hình thành ý thức về “cái tôi” và hình ảnh bản thân thông qua sự nhận xét của người khác.
– Sự tự ti và mặc cảm ngoại hình: Trẻ bắt đầu nhận ra mình “khác biệt” so với bạn bè. Những lời trêu chọc về cân nặng khiến trẻ cảm thấy xấu hổ, tự ti về cơ thể, từ đó sinh ra tâm lý thu mình.
– Rối loạn cảm xúc: Trẻ dễ rơi vào trạng thái lo âu, buồn bã, thậm chí là trầm cảm sớm. Trẻ béo phì thường nhạy cảm hơn với những lời nhận xét tiêu cực và dễ nảy sinh tâm lý cáu gắt hoặc lầm lì để tự bảo vệ mình.
– Hạn chế kỹ năng xã hội: Do mặc cảm và khó khăn trong vận động, trẻ ít tham gia vào các trò chơi tập thể. Việc bị cô lập hoặc bị bắt nạt (bullying) ở trường học khiến trẻ mất đi cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, dẫn đến sự cô đơn.
– Ảnh hưởng đến nhận thức: Một số nghiên cứu cho thấy sự mệt mỏi về thể chất và áp lực tâm lý có thể làm giảm khả năng tập trung của trẻ trong học tập, gây ảnh hưởng đến kết quả những năm đầu cấp tiểu học